Basaar

Die Groot Basaar in Istanboel

Basaar of souk is ’n markplek wat uit verskeie klein stalletjies of winkels bestaan, veral in die Midde-Ooste, Balkan, Sentraal-Asië, Noord-Afrika en Suid-Asië. Hulle is tradisioneel geleë in gewelfde of oordekte strate met deure aan elke kant en het as ’n stad se sentrale mark gedien.

Die term basaar kom uit die Persies, waar dit na ’n dorp of stad se openbare markdistrik verwys het. Basaari verwys gesamentlik na die handelaars, bankiers en ambagsmeesters wat in ’n basaar werk. Die term souk kom uit Arabies en verwys na markplekke in die Midde-Ooste en Noord-Afrika.

Hoewel die gebrek aan argeologiese bewyse gedetailleerde studies oor die ontwikkeling van basare beperk het, dateer die vroegste bewyse vir die bestaan van basare of souks uit ongeveer 3000 v.C. Stede in die antieke Midde-Ooste het blykbaar kommersiële distrikte bevat. Later, in die historiese Islamitiese wêreld, het basare tipies sekere instellings gedeel, soos die posisie van die Muhtasib, asook sekere argitektoniese vorme soos oordekte strate en binnehowe-geboue wat as Karavanserai bekend staan. Die presiese besonderhede van hul ontwikkeling en organisasie het van streek tot streek verskil.

In die 18de en 19de eeue het Westerse belangstelling in Oosterse kultuur gelei tot die publikasie van baie boeke oor die alledaagse lewe in Midde-Oosterse lande. Souks, basare en die gepaardgaande handelspraktyke figureer prominent in skilderye en gravures, sowel as in fiksie en reisbeskrywings.

Inkopies by ’n basaar of markplein bly ’n sentrale deel van die daaglikse lewe in baie Midde-Oosterse en Suid-Asiatiese stede en dorpe, en die basaar bly die kloppende hart van Wes-Asiatiese en Suid-Asiatiese lewe; in die Midde-Ooste word souks dikwels in ’n stad se ou kwartier aangetref. Basare en souks is dikwels belangrike toeriste-aantreklikhede. ’n Aantal basaardistrikte is as UNESCO-wêrelderfenisgebiede gelys weens hul historiese en/of argitektoniese betekenis.